Σταμάτα να προσπαθείς να βγάλεις νόημα από τις ανοησίες που λένε

Το να μεγαλώνεις σε ένα σπίτι με ψυχοπαθείς ναρκισσιστές γονείς σημαίνει οτι έχεις μάθει να βλέπεις τη ζωή μέσα από τη διεστραμμένη οπτική ενός διαταραγμένου ατόμου. Οι ψυχοπαθείς ναρκισσιστές βλέπουν τη ζωή άσπρο-μαύρο. Ή η μία κατάσταση θα νικήσει ή η αντίθετή της. Εάν δεν έχουμε γεννηθεί με γενετική προδιάθεση στη διαταραχή, ή είμαστε αρκετά τυχεροί και δεν αναπτύξαμε τη διαταραχή από το προβληματικό περιβάλλον μας, περνάμε τα παιδικά μας χρόνια νιώθοντας πως η οικογένειά μας είναι εντελώς προβληματική και δυσλειτουργική, όμως δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε ακριβώς για ποιο λόγο. Οπότε αντιδρούμε. Οι αντιδράσεις μας είναι μια υγιής απόκριση στα εξαιρετικά τοξικά άτομα με τα οποία ζούμε.

Στην προσπάθειά μας να καταλάβουμε τον ψυχοπαθή ναρκισσιστή γονιό, προσπαθούμε συνεχώς να αναλύουμε τη μαύρο-άσπρο προσέγγισή του στη ζωή και προς τους άλλους. Το αποτέλεσμα είναι όχι μόνο οι αντιδράσεις μας στην τοξική του διαταραχή, αλλά και η «υπερ-ανάλυση» (over-thinking) που κάνουμε για να μπορέσουμε να καταλάβουμε τις ανοησίες που μας λένε. Μια κατάσταση συνεχούς σύγχυσης και γνωσιακής ασυμφωνίας.

Όχι μόνο φέρνουν δράμα και χάος με την τρελλή συμπεριφορά τους και τα λόγια τους, αλλά μας δημιουργούν και την τάση να κάνουμε το ίδιο κακό στον εαυτό μας, και σπάνια μας προτρέπουν να το κάνουμε αυτό στον εαυτό μας, συγκαλυμμένα, με τη μορφή συμβουλής! Στη μετέπειτα ενήλικη ζωή μας μπλέκουμε με ψυχοπαθείς φίλους ή/και συντρόφους, και δεν ξεφεύγουμε, επειδή η συμπεριφορά αυτή μας είναι γνωστή. Σας έχει πει ποτέ κάποιος ψυχοπαθής οτι ‘σκέφτεστε πάρα πολύ’; Ή οτι οι αντιδράσεις σας στη συμπεριφορά του δείχνουν οτι είστε εσείς που έχετε το πρόβλημα; Ότι είστε ‘υπερβολικά ευαίσθητοι’;

Μα φυσικά και είστε!

Αυτό λέγεται ‘ενσυναίσθηση’ και είναι κάτι που οι ψυχοπαθείς δεν έχουν. Τα τρελλά λόγια τους, οι παρατηρήσεις και οι ερωτήσεις τους έχουν σα στόχο να καλλιεργήγουν τη σιωπή σας, την ενοχή, ή την αίσθηση οτι κάτι πολύ στραβό συμβαίνει με εσάς, όταν αντιδράτε στην προκλητική, δραματική, χαοτική συμπεριφορά τους. Η αλήθεια είναι οτι μόνο εάν σκέφτεστε πάρα πολύ, θα μπορέσετε να ξεκαθαρίσετε ποιοι είναι, και να τους αποκαλύψετε.

Πολλοί από εμάς περνάμε την παιδική ηλικία ζώντας σε μια διαρκή ‘μάχη’ απέναντι στην προσπάθεια των ψυχοπαθών γονιών να μας σωπάσουν. Η ενσυναίσθηση, οι ευαισθησίες, τα ταλέντα μας, τα εκμεταλλεύονται οι γονείς σε μια προσπάθεια να κρύψουν το βιασμό που κάνουν. Εάν ο γονιός ή ο σύντροφος πραγματικά ενδιαφερόταν για την ευημερία σας και δεν είχε τίποτα να κρύψει, δε θα σας οδηγούσε με παραπλανητικές συμβουλές στην προσωπική καταστροφή σας, σαμποτάροντας, υπονομεύοντας και σαδιστικά χτυπώντας την ψυχή σας και το είναι σας. Οι αντιδράσεις σας στο βιασμό διαστρεβλώνονται και γυρνούν εναντίον σας, ως κάτι που εσείς κάνατε και όχι εκείνοι. Στην παιδική ηλικία, αυτό το είδος χειριστικότητας (gas-lighting) είναι εξαιρετικά βασανιστικό και τραυματικό. Εάν ο καταχρηστικός γονιός ή σύντροφος δεν είχε κάτι να κρύψει, γιατί να μπει σε όλον αυτόν τον κόπο να μας καταστρέψει ή να μας σιωπήσει, εάν δε γνωρίζει ο ίδιος για τον εαυτό του οτι είναι καταχρηστικός; Η σκληρή αλήθεια είναι οτι γνωρίζουν τι κάνουν. Όπως ο αλκοολικός προσπαθεί να κρύψει την αδυναμία του, το ίδιο και ο ψυχοπαθής ναρκισσιστής προσπαθεί να κρύψει τη συμπεριφορά του πίσω από εσάς, τις αντιδράσεις σας, και το γεγονός οτι ‘αναλύετε υπερβολικά’.

Η διαδικασία της επούλωσής μου μοιάζει τόσο αντιφατική κάποιες στιγμές. Είμαι συνεχώς σε εγρήγορση και επαγρύπνηση καθώς εξετάζω τον τρόπο που βλέπω τη ζωή μέσα από το στρεβλό πρίσμα των γονιών μου, το μαύρο-άσπρο, καθώς και την τάση μου να ‘αναλύω’ περισσότερο τα πράγματα, παρά να μην τα αναλύω. Ανθρώπινη συμπεριφορά. Συνειδητοποιώ οτι δεν υπάρχουν σαφείς γραμμές και όρια στην ανθρώπινη ψυχολογία. Κάθε ερώτηση που απαντάται γεννά αυτόματα ένα νέο ερώτημα. Δεν υπάρχουν απόλυτα. Οι γραμμές είναι συγκεχυμένες, υπάρχουν γκρίζες περιοχές όσον αφορά τις ανθρώπινες παρεκλίσεις, ακόμα και στην περίπτωση των διαταραγμένων, του ‘φάσματος’ στο οποίο ανήκουν και στον τρόπο που διαγνώσκονται.

Έχω μια δογματική άποψη ως προς το τι είναι ‘υγιές και μη-υγιές’ όσον αφορά τι είναι κατάχρηση και τι δεν είναι. Η αλήθεια όμως είναι οτι η ανθρώπινη συμπεριφορά δεν είναι άσπρο-μαύρο. Είμαστε μοναδικά όντα, μοναδικά δημιουργημένα, και μεταφέρουμε ένα σύνολο εμπειριών και νοοτροπιών καθένας από εμάς. Οπότε το ερώτημά μου είναι: ‘πώς μπορώ να εκπαιδεύσω τον κόσμο για τις διαταραχές, πώς να αξιολογήσω τις δικές μου εμπειρίες, αλλά και των άλλων, όταν η ανθρώπινη συμπεριφορά είναι τόσο συγκεχυμένη όταν πρόκειται για το υγιές ή το μη-υγιές;’ Πώς εξηγώ στους επιζώντες τι ακριβώς είναι οι διαταραχές, και πώς εκτιμώ τις εμπειρίες τους ως ‘καταχρηστικές’, όταν δε μπορώ να έχω σαφείς διαχωριστικές γραμμές; Ο ορισμός μου για το τι είναι ‘υγιές’ μπορεί να μην είναι ο ίδιος για κάποιον άλλον.

Οι επιζώντες που έχουν υποστεί υπερβολικά τοξική συμπεριφορά και για πάρα πολλά χρόνια από κάποιο διαταραγμένο άτομο, δεν μπορούν να κατανοήσουν και να ερμηνεύσουν τις εμπειρίες τους ως ‘καταχρηστική συμπεριφορά’ ή ‘διαφορά στις αξίες’. Χρειάζονται οπωσδήποτε κάποιον να τους το υποδείξει, με έναν τρόπο που να τους κάνει να καταλάβουν οτι αυτό που έζησαν δεν ήταν μια απλή κατάχρηση που ξεπερνιέται εύκολα. Έχουν να διανύσουν μπροστά τους αγώνα και δρόμο ζωής, για να ξαναχτίσουν τον αληθινό εαυτό τους από την αρχή.

Εάν δεν υπάρξει κάποιος που να έχει ‘πιάσει το νόημα’ του τι ακριβώς είναι η διαταραχή και τι καταστροφικές επιπτώσεις έχει, οι εμπειρίες των επιζώντων, είτε είναι τέκνα ψυχοπαθών γονιών, είτε σύντροφοι ψυχοπαθών, θα υποτιμηθούν, θα αγνοηθούν, και θα παραμείνουν αθεράπευτες, τόσο από το ίδιο το θύμα, όσο και από το περιβάλλον του. Για αυτό το λόγο πιστεύω οτι η εκπαίδευση είναι τόσο σημαντική, όπως επίσης η ψυχολογική υποστήριξη και οι ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις.

Στο σημείο αυτό παρατηρεί κανείς μια αντίφαση. Θα μπορούσε κανείς να πει οτι και εγώ στρεβλώνω την ερμηνεία των συμπεριφορών των ψυχοπαθών για να δικαιολογήσω τον εαυτό μου. Π.χ. ΕΚΕΙΝΟΣ δε μου φερθηκε ΕΜΕΝΑ με σεβασμό. Αυτό είναι επικίνδυνο να συμβεί, αφού δεν υπάρχει κοινώς αποδεκτός ορισμός του τι είναι ‘καταχρηστική συμπεριφορά’, που να είναι ο ίδιος για ΟΛΑ τα άτομα. Π.χ. μπορεί κάποια άλλη σύντροφος να ‘ανεχόταν’ την καταχρηστική συμπεριφορά του ‘ψυχοπαθούς’ πρώην μου, που για μένα η ίδια συμπεριφορά ήταν όχι απλώς απαράδεκτη, αλλά τραυματική!

Μπορώ μόνο τον δικό μου ορισμό να δώσω, και για ένα μόνο πράγμα είμαι σίγουρη. Ανεξαρτήτως του τι είδους διαταραχή έχει ο γονιός ή σύντροφος ή το παιδί σας, οι μαύρο-άσπρο συμπεριφορές και οπτική του είναι εξωφρενικές. Ο ψυχοπαθής μπορεί να πάσχει από πολλές διαταραχές μαζί. Μερικές φορές κάνουν κατανάλωση ουσιών. Ακόμα και οι φαινομένικά ‘δυνατότεροι’ χαρακτήρες εξουδετερώνονται από τον ψυχοπαθή. Η έλλειψη ενσυναίσθησης είναι μόνιμη σε αυτούς. Δεν προκαλούν πόνο μόνο στους ‘ευαίσθητους’, αλλά ξέρουν πώς να χειρίζονται και να βλάπτουν ακόμα και τους ‘δυνατότερους’ ανθρώπους.

Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι με τραύματα εξαιτίας της κατάχρησης που υπέστησαν. Συχνά οι αντιδράσεις τους μπορεί να θυμίζουν εκείνες του ψυχοπαθούς, ενώ στην πραγματικότητα να είναι PTSD, άγχος, κατάθλιψη. Οι επιζώντες απορρόφησαν/έμαθαν ένα ανθυγιεινό πρότυπο συμπεριφοράς για πάρα πολλά χρόνια, που δε θα αλλάξει, αν ο επιζώντας δεν απομακρυνθεί οριστικά από το τοξικό περιβάλλον, δε λάβει υποστήριξη, εκπαίδευση πάνω σε αυτό που του συνέβη, συμμετοχή σε γκρουπ θεραπείας. Η διαφορά που κάνει τον επιζώντα να ξεχωρίζει από τον ψυχοπαθή είναι για ακόμα μια φορά, η ενσυναίσθηση.

Υπάρχουν καλοί άνθρωποι στον κόσμο αυτό. Δεν είναι όλοι διαταραγμένοι, ούτε όλοι έχουν εξωφρενική συμπεριφορά, ούτε όλοι είναι ανελέητα ύπουλοι και πνευματικά, συναισθηματικά, οικονομικά, σεξουαλικά, σωματικά καταχρηστικοί. Ευτυχώς, η ανθρώπινη συμπεριφορά έχει πολλές γκρίζες ζώνες.

Κάποιοι επιζώντες μόλις αρχίσουν να μαθαίνουν για τις διαταραχές, και συνειδητοποιήσουν αυτό που τους συνέβαινε και ζούσαν τόσα χρόνια, περνούν μια φάση υπερ-εγρήγορσης (hyper-vigilance) – PTSD, και εμφανίζουν σοβαρή ανικανότητα να εμπιστευτούν ξανά τους ανθρώπους. Τείνουν να θεωρούν όλους τους ανθρώπους που τους συμπεριφέρθηκαν με έλλειψη σεβασμού σε κάποια φάση, ως ‘διαταραγμένους’, εκλαμβάνουν κάθε στραβό βλέμμα ως το ‘βλέμμα του αρπακτικού’ που έχουν οι ψυχοπαθείς. Στην πραγματικότητα πρόκειται απλώς για νορμάλ άτομα με διαφορετικές αξίες, που οι επιζώντες στρεβλώνουν και τους θεωρούν διαταραγμένους.

Πραγματικά πιστεύω πως αυτό είναι το σημείο ισορροπίας των επιζώντων με τους άλλους. Δε σημαίνει με κανέναν τρόπο οτι θα πάψουμε να είμαστε προσεκτικοί με τους ανθρώπους γύρω μας που μπορεί να είναι αρπακτικά. Είναι αυτές οι γκρίζες ζώνες στην ανθρώπινη συμπεριφορά, που κάνουν εκείνους που δεν έχουν σοβαρά προβλήματα διαταραχής, να είναι συμβατοί και κατάλληλοι για εμάς, ενώ οι υπόλοιποι όχι. Δεν είμαστε όλοι διαταραγμένοι ή κακοί, απλώς είμαστε άνθρωποι. Οι γκρίζες περιοχές είναι που κάνουν αυτόν τον κόσμο τόσο ενδιαφέροντα, με τόσες διαφορετικές οπτικές, εμπειρίες και αξίες. Όλοι μας έχουμε κάτι να συνεισφέρουμε σε αυτόν τον κόσμο. Που όμως, μεγαλώνοντας σε ένα παθολογικό περιβάλλον, χάνουμε αυτές ακριβώς τις γκρίζες ζώνες. Είναι ο μαυρο-ασπρος τρόπος σκέψης που μας στερεί όλη τη ζωή και την ομορφιά της.

Ένα απλο παράδειγμα. Ομορφιά και αξία έχει και ο αγώνας για απόκτηση χρημάτων. Οι ιδέες, η εφαρμογή, οι αγωνίες, τα ρίσκα, η εξέλιξη, η χαρά, η πρόοδος. Όχι μόνο το αν έχει ήδη κάποιος λεφτά ή όχι. Το αν είναι φτωχός ή πλούσιος. Βλέπετε εδώ τον ασπρό-μαυρο τρόπο σκέψης;

Οι ψυχοπαθείς δίνουν αξία μόνο στην τρέχουσα κατάσταση κάποιου, και όχι στις προοπτικές του για εξέλιξη. Είναι στα αλήθεια ένας θλιβερός και απαισιόδοξος τρόπος σκέψης.

Μέρος της επούλωσης μας είναι να ξαναδούμε και να εκτιμήσουμε την ομορφιά στη διαφορετικότητα του εαυτού μας και του άλλου. Στις διαφορετικές οπτικές και αξίες.

Το να είμαι τέκνο μιας παθολογικής οικογένειας σημαίνει να νιώθω και να είμαι πολύ πολωμένη στην προσπάθεια να κατανοήσω τις ανοησίες που φορτώθηκα για πολλά χρόνια, και να χάνω τις γκρίζες περιοχές, τις εναλλακτικές, τη δημιουργικότητα στη ζωή μου, εξαιτίας του ασπρόμαυρου τρόπου σκέψης και συμπεριφοράς που ήμουν υποχρεωμένη να υιοθετώ. Η δουλειά που έκανα με τον εαυτό μου για να το ξεπεράσω αυτό ήταν μεγάλη πρόκληση και μακρόχρονη εμπειρία. Ακόμα βλέπω τον πολωμένο τρόπο σκέψης στη δουλειά μου, στον τρόπο που αντιμετωπίζω τις σχέσεις μου. Η πνευματική εγρήγορση με βοήθησε να αναπτύξω πολύτιμες κριτικές ικανότητες, ώστε να μπορώ να κατανοώ τις καταστάσεις, να ορίζω τα όριά μου, να συνεχίζω τη θεραπεία μου, να απομακρύνω τα βλαβερά από τη ζωή μου, αλλά ταυτόχρονα να καταλαβαίνω οτι αυτά μπορεί να οφείλονται στις διαφορετικές αξίες μου με τους άλλους ανθρώπους, και όχι στο οτι αυτοί μπορεί να είναι διαταραγμένοι.

Είχα κάποιες φιλίες που δεν προχώρησαν διότι δε μοιραζόμασταν τις ίδιες αξίες στη ζωή. Στις σχέσεις αυτές κανένας μας δεν ήταν ‘κακός’ ή καταχρηστικός. Ορισμένες φορές, για να διατηρήσω την ηρεμία μου και την ψυχική μου ισορροπία, επέλεγα να μην παρευρίσκομαι σε κάποιες καταστάσεις, γεγονότα και συμπεριφορές που ήταν ενοχλητικά για μένα. Για παράδειγμα, έχω κάποιους φίλους που κατά καιρούς βγαίνουν για ποτό, αλλά εγώ επιλέγω να μην πηγαίνω μαζί τους για ποτό, διότι το ποτό αποτελούσε όπλο πίεσης για εμένα, στο οπλοστάσιο του άντρα μου. Προσωπικά δεν μου αρέσει ιδιαίτερα να πίνω, αλλά το αλκοόλ μου ανασύρει όλες τις δυσάρεστες αναμνήσεις της κακοποίησης και της βλάβης που υπέστησα εγώ και η οικογένειά μου, και ιδίως επειδή τον συνόδευα κι εγώ στο ποτό. Εννοείται πως οι άνθρωποι που πίνουν δεν είναι όλοι αλκοολικοί, ψυχοπαθείς ναρκισσιστές, ή καταχρηστικοί άνθρωποι. Απλώς δεν είναι μια ‘αξία’ που υιοθετώ. Πρωτού μάθω για τις γκρίζες περιοχές της ανθρώπινης συμπεριφοράς, θα απέδιδα τη συμπεριφορά αυτών των ανθρώπων, που τους αρέσει να πίνουν, βάσει του μαύρου-άσπρου τρόπου σκέψης μου, στο χαρακτήρα τους, και όχι στις διαφορετικές αξίες που υιοθετούμε.

Αρκετό καιρό μετά, αφού απαλλαχτούμε εντελώς από τις παθολογικές σχέσεις και καταστάσεις στη ζωή μας, και δώσουμε στον εαυτό μας το χρόνο που χρειάζεται για να θεραπευτεί, αρχίζουμε να συνειδητοποιούμε πως τα πράγματα δεν είναι μαύρο-άσπρο και πως δεν είναι απαραίτητο να αναλύουμε μανιωδώς οποιοδήποτε άτομο, λόγια, συμπεριφορές και καταστάσεις πια, αλλά μαθαίνουμε να ζούμε χωρίς το θόρυβο μέσα στο κεφάλι μας στην προσπάθεια να εκλογικεύσουμε αυτό που είναι παράλογο σε υπερβολικό βαθμό.

Μαθαίνω να αγκαλιάζω και να δέχομαι οτι η ευαισθησία και η ενσυναίσθηση είναι τα ‘δώρα’ που κέρδισα από την προσπάθεια να επιβιώσω μαζί με τους παθολογικούς γονείς. Η ‘υπερ-ανάλυση’ που έκανα, με βοήθησε να παλέψω για να ξεφύγω από την τελευταία μου σχέση και να ελευθερώσω τον εαυτό μου από μια ολόκληρη ζωή βασανιστικής κατάχρησης. Άλλαξα την κατηγορία εις βάρος μου οτι είμαι ‘υπερ-ευαίσθητη’ και ‘υπερ-αναλυτική’ σε ικανότητα να σκέφτομαι και να νιώθω βαθύτερα και καλύτερα. Αυτές οι ιδιότητές μου συμβολίζουν, για μένα, το βάθος της ψυχής μου, και για εκείνους, τη διαταραχή τους.

Κατά τη γνώμη μου, οι διαταραχές της Κατηγορίας Β, που περιλαμβάνουν τις πιο ασταθείς και δραματικές συμπεριφορές σε όλα τα επίπεδα, ξεχωρίζουν ως ο πυρήνας αυτού που ονομάζουμε ‘καταχρηστική’ συμπεριφορά. Είναι ο οδηγός για το τι είναι καταχρηστική συμπεριφορά.

Χωρίς ενσυναίσθηση, κατανόηση του πλησίον, τι άλλο θα μπορούσε να ήταν;

Ειρήνη.

  • 31 Αυγούστου 2016
  • narcadmin

Σχόλια

Ματουλα

21 Σεπτεμβρίου 2019 στις 11:56

ΕΥΧΑΡΙΣΤΟΎΜΕ ΜΆΘΑΜΕ ΠΟΥ ΔΕΝ ΤΑ ΞΈΡΑΜΕ ΝΑ ΗΣΤΑΙ ΚΑΛΑ

ΝΕΝΑ

21 Σεπτεμβρίου 2019 στις 20:57

ΖΩ ΕΛΕΎΘΕΡΗ ΑΓΑΠΩ ΤΟΝ ΕΑΥΤΌ ΜΟΥ

Γράψε κι εσύ ένα σχόλιο...

Όλα τα σχόλια για να δημοσιευτούν πρέπει πρώτα να εγκριθούν από το διαχειριστή.

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ narciSOS.net

Τα άρθρα στο narcisos.net δημοσιεύονται σε αραιά και τυχαία χρονικά διαστήματα. Μπορείτε αν θέλετε να δώσετε το email σας ΕΔΩ, ώστε να σας ενημερώνω μόλις δημοσιευτεί νέο άρθρο.